Program X Festiwalu Nauki na Wydziale Fizyki UW
- imprezy wraz z opisami

Patrz też: strona główna, chronologiczny spis imprez, tematyczny spis imprez.

Zgodnie ze szczególną teoria względności poruszające się ciała skracają się wzdłuż kierunku ruchu. Jednak w związku z tym, że wysyłane przez nie światło dociera do obserwatora z pewnym opóźnieniem, położenie oraz kształt ruchomych obiektów wydają się być zdeformowane. Pierwsza zmiana kształtu (tzw. skrócenie Lorentza) jest rzeczywista, natomiast druga wyłącznie pozorna, jednak osoba patrząca na relatywistyczny ruch ciał będzie postrzegać nałożenie obu efektów. W referacie przedstawiony zostanie matematyczny opis tych zniekształceń oraz animacje komputerowe symulujące wizje relatywistycznego ruchu na prostych przykładach.

Czy istnieją szyfry nie do złamania i rozmowy nie do podsłuchania?, Piotr Durka, wiek: od 16 lat, 16 września, godz. 15.30, ul. Hoża 69, sala SDD, wykład

Zakupy w sklepach internetowych, unikanie kolejek do okienka dzięki bankom internetowym, podpis elektroniczny -- wszystko to opiera się na kryptografii klucza publicznego, której podstawy matematycznie nie były znane jeszcze 30 lat temu. Odpowiemy na pytanie, na czym opiera się ich bezpieczeństwo, wychodząc od podstaw kryptografii klasycznej. Pokażemy również, że całkowicie bezpieczna wymiana informacji jest możliwa tylko w oparciu o prawa mechaniki kwantowej. Kryptografia kwantowa jest techniką, która w najbliższych dziesięcioleciach może zastąpić kryptografię klucza publicznego. Jest to zapewne pierwsza komercyjnie dostępna aplikacja mechaniki kwantowej, oparta na własnościach pojedynczych kwantów.

Elektryczny ślad myśli, Piotr Durka, wiek: - , 16 września, godz. 12.00, ul. Hoża 69, sala Aula, wykład

Siedzibą myśli jest mózg -- choć nie zawsze było to oczywiste. Dlatego zaczniemy od historii. Od dawna badacze starają się zajrzeć do środka głowy "na żywo" -- staje się to możliwe dzięki rozwojowi fizyki. Zaawansowane i drogie techniki jak tomografia komputerowa czy jądrowy rezonans magnetyczny rzeczywiście pozwalają na oglądanie żywego mózgu. Ale czy widać tam myśli? Raczej tylko kształt mózgu, czyli strukturę -- a myśli to raczej funkcja... No właśnie, jak działa mózg?

Przede wszystkim drogą przewodzenia impulsów elektrycznych. To też nie było oczywiste od zawsze, więc znowu przyjrzymy się trochę historii, przypominając znaczący i chlubny wkład polskich uczonych -- Napoleona Cybulskiego i Adolfa Becka. Pokażemy, jak można "podsłuchiwać" funkcjonowanie mózgu, rejestrując sygnały elektryczne w nim generowane -- czyli właśnie elektryczny ślad myśli, inaczej elektroencefalogram (EEG). Na koniec będziemy się zastanawiać, co można z EEG odczytać i czemu służy rejestracja i analiza tych sygnałów. Zastanowimy się, czy można zlokalizować dokładnie źródło sygnałów zapisywanych z powierzchni czaszki -- w matematyce odpowiada to rozwiązaniu tak zwanego problemu odwrotnego. Pokażemy przykłady metod matematycznych, rozwijanych przez fizyków na UW.

Slajdy dostępne są pod adresem http://durka.info/ElektrycznySladMysli .

Niezwykłe światło - ultrakrótkie impulsy laserowe, Piotr Fita, wiek: - , 17 września, godz. 15.00, ul. Hoża 69, sala SDD, wykład

Na wykładzie zostaną przedstawione niezwykłe zjawiska zachodzące podczas oddziaływania ultrakrótkich impulsów światła laserowego o bardzo dużym natężeniu z materią oraz sposoby wytwarzania impulsów i ich zastosowania - zarówno naukowe jak i praktyczne.

“Łowcy zaćmień” - polsko-tureckie obserwacje całkowitego zaćmienia Słońca, Piotr Fita, wiek: bez ograniczeń , 16, 17 września, godz. 10 - 16, ul. Hoża 69, korytarze, wystawa

Fizyka dla wszystkich, Andrzej Gołębiewski, wiek: od 10 lat , 16 września, godz. 10.00 i godz. 13.00, ul. Hoża 69, sala SDD, pokaz

“Fizyka dla wszystkich” to interesujące – a czasem również zabawne - pokazy z różnych działów fizyki.

Fizyka dla wszystkich – lekcja festiwalowa dla zorganizowanych grup szkolnych, Andrzej Gołębiewski, wiek: dla uczniów gimnazjum , 19, 20 września, godz. 10.00, ul. Hoża 69, sala SDD, pokaz

“Fizyka dla wszystkich” to interesujące – a czasem również zabawne - pokazy z różnych działów fizyki.

Jak to jest z globalnym ociepleniem klimatu?, Krzysztof Haman, wiek: od 14-15 lat , 23 września, godz. 13.00, ul. Pasteura 7, sala 17, wykład

Od dłuższego czasu słyszy się, ze klimat się ociepla (ściślej: nie klimat tylko atmosfera w pobliżu powierzchni Ziemi), ale po tegorocznej zimie i wiośnie wielu mieszkańców Europy Środkowej mogło w to zacząć powątpiewać. W ramach wykładu zostaną krotko przedstawione fizyczne mechanizmy kształtowania klimatu, a zwłaszcza temperatury powietrza oraz wyjaśni się, ze globalne ocieplenie może w niektórych rejonach Ziemi oznaczać ochłodzenie (przejściowe lub nawet permanentne). Zostaną tez szkicowo przedstawione źródła naszej wiedzy o ewolucji klimatu oraz niepewności, które im towarzyszą.

Człowiek z lodowca” - historia życia zapisana w izotopach, Zenon Janas, wiek: - , 17 września, godz. 13.00 , ul. Hoża 69, sala Aula, wykład

Sensacją archeologiczną lat 90-ch ubiegłego wieku było odkrycie w Alpach Tyrolskich znakomicie zakonserwowanych w lodowcu zwłok mężczyzny sprzed 5200 lat. Podczas wykładu przedstawione zostaną metody i wyniki badań składu izotopowego tkanek, które umożliwiły określenie wieku historycznego oraz prawdopodobnego miejsca pochodzenia “Człowieka z lodowca”.

Wystawa plakatów i zdjęć nadesłanych na konkurs fizyczny “Poszukiwanie Talentów”, Anna Kaczorowska, wiek: bez ograniczeń , 16, 17 września, godz. 10 - 16, ul. Hoża 69, korytarze, wystawa

Na wystawie pokażemy najciekawsze prace nadesłane na konkurs “Poszukiwanie Talentów”.

Podglądamy działanie enzymów, Borys Kierdaszuk, wiek: - , 17 września, godz. 10.00 – wykład, godz. 11.00 - pokazy, Zakład Biofizyki IFD UW, w budynku Geologii, Al. Żwirki i Wigury 93, aula Samsonowicza, wykład, pokaz

Kratery uderzeniowe w laboratorium, na Ziemi, w Układzie Słonecznym, Jacek Leliwa-Kopystyński, wiek: - , 16 września, godz. 16.00, ul. Hoża 69, sala Aula, wykład

Zjawiska zderzeniowe maja bardzo istotne znaczenie dla formowania powierzchni planet, satelitów, planetoid. W laboratorium uzyskuje się prędkości do kilku km/s (wyjątkowo więcej). Prędkości w Układzie Słonecznym mogą być o rząd większe. Omówię zjawiska kraterowania różnych obiektów oraz rozbicia uderzeniowego.

Światło w pobliżu czarnej dziury, Mikołaj Korzyński, wiek: - , 16 września, godz. 14.00, ul. Hoża 69, sala Aula, wykład

Co się dzieje ze światłem w pobliżu bardzo ciężkiego obiektu astronomicznego? Czego szukali astronomowie angielscy w Afryce w 1919 roku? Skąd na niebie biorą się soczewki? I co wspólnego ma z tym wszystkim Einstein? Na swoim wykładzie spróbuję odpowiedzieć na te wszystkie pytania w sposób dostępny dla starszego gimnazjalisty i licealisty. Wykład będzie ilustrowany filmami i obrazami wygenerowanymi komputerowo powstałymi w czasie warsztatów Krajowego Funduszu na rzecz Dzieci.

Ekonofizyka, czyli co fizycy mają do powiedzenia o rynkach finansowych i gospodarkach wolnorynkowych, Ryszard Kutner, wiek: - , 17 września, godz. 14.00, ul. Hoża 69, sala SDD, wykład

Od blisko piętnastu lat fizycy badają intensywnie rynki finansowe czy, ogólniej rzecz biorąc, gospodarki wolnorynkowe. Próbują odpowiedzieć na wiele kluczowych pytań mając w tym względzie już istotne osiągnięcia. Czy kryzysy i krachy giełdowe dadzą się, przynajmniej z grubsza przewidzieć? Jakie są wyniki badań nad wpływem wolnego rynku i interwencjonizmu państwowego na dochody poszczególnych gałęzi gospodarki? Jakie zależności wynikają z badań nad dochodami osobistymi, dochodami firm czy państw? Na tego typu pytania i na wiele innych będę się starał odpowiedzieć opierając się na konkretnych modelach, jakie zbudowali fizycy i na konkretnych wynikach ilościowych, jakie uzyskali.

Fizyk w muzeum, Henryk Kępa, wiek: - , 17 września, godz. 14.00, ul. Hoża 69, sala Aula, wykład

Będzie to wykład o laboratoryjnych badaniach obrazów starych mistrzów metodami neutronowej autoradiografii aktywacyjnej, radiografii rentgenowskiej i reflektometrii w podczerwieni. Czego możemy się dowiedzieć o autentyczności obrazu, jego stanie fizycznym i ewolucji zamierzeń malarza w trakcie tworzenia dzieła?

Od równowagi radiacyjnej do zmian klimatu Ziemi, Krzysztof Markowicz, wiek: od 16 lat , 23 września, godz. 10.00, ul. Pasteura 7, sala 17, wykład

W ramach wykładu omawiane będzie pojęcie równowagi radiacyjnej i radiacyjno-konwekcyjnej, które kształtują temperaturę atmosfery. Dyskutowane będą zaburzenia, które prowadzą do nowych stanów równowagi i w konsekwencji do zmian klimatycznych. W czasie wykładu przewiduje się pokaz symulacji komputerowych ilustrujących i opisujących stany równowagi radiacyjnej.

Wyże, niże, wiry w wannie. Dlaczego się kręcą? Jak się kręcą?, Szymon P. Malinowski, wiek: od 16 lat , 23 września, godz. 11.30, ul. Pasteura 7, sala 17, wykład z pokazami

Wiry obserwujemy w przepływach atmosferycznych, w rzekach, a nawet w wannie. Wyże i niże, które rządzą pogodą w naszych szerokościach geograficznych to wiry. Tornado, trąba wodna czy powietrzna to też wir. Na końcach skrzydeł samolotu powstają wiry. Skąd się biorą? Jak znikają? Co rządzi ich ruchem i zachowaniem? Odpowiedź na te i wiele innych pytań poznają Państwo podczas tego ilustrowanego prostymi doświadczeniami i materiałami multimedialnymi wykładu.

Wahadło Foucaulta, Krzysztof Miernik, wiek: bez ograniczeń , 16 września, godz. 10-15;

17 września, godz. 12-15 , ul. Hoża 69, korytarz, wejście boczne, pokaz

Gdyby Ziemia się nie kręciła, to ciało zawieszone na długiej lince wahałoby się w ustalonej płaszczyźnie. Jednak już w roku 1851 Jean Bernard Léon Foucault pokazał, że płaszczyzna drgań wahadła się obraca. W naszym pokazie, dzięki laserowemu wskaźnikowi będzie można zauważyć ten efekt już po kilku minutach. Wyjaśnimy szczegółowo obserwowane zjawisko i odpowiemy na wszelkie pytania.

Zbadajmy to wspólnie! Weź udział w pomiarach w Pracowni Fizycznej dla Zaawansowanych!, Michał Nawrocki z zespołem II Pracowni Fizycznej, wiek: od liceum w górę, 23 września 2006, godz. 10, 11, 12, ul. Pasteura 7, II Pracownia, Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego, warsztaty pomiarowe. Zaproszenia wydawane przez centralę Festiwalu (patrz też http://www.fuw.edu.pl/IIPRACOWNIA/Festiwal.html).

Razem z uczestnikami będziemy wykonywali pomiary i interpretowali ich wyniki. Tematy: optyka, fizyka cząsteczkowa, półprzewodniki, cząstki elementarne, krystalografia rentgenowska, fizyka jądrowa – razem ~5 stanowisk. Szczegóły na stronie:  http://www.fuw.edu.pl/IIPRACOWNIA/Festiwal.html .

Kwantowa teoria względności, Andrzej Okołów, wiek: od 16 lat , 16 września, godz. 15.00, ul. Hoża 69, sala Aula, wykład

Zastosowanie reguł fizyki kwantowej do teorii względności prowadzi do nowego obrazu rzeczywistości: czasoprzestrzeń przestaje być ciągła, a Wielki Wybuch traci swój dotychczasowy status "początku Wszechświata...

Zegar słoneczny, Przemysław Olbratowski, wiek: bez ograniczeń, 16 września, godz. 10-15;

17 września, godz. 12-15 , ul. Hoża 69,  dziedziniec, pokaz

Ten najstarszy na świecie sposób odmierzania czasu znany był już w państwach starożytnych ponad 3500 lat temu. Na przestrzeni dziejów wyparty został przez inne rodzaje zegarów, ale jeszcze przed kilkuset laty podróżni wozili ze sobą kieszonkowe zegarki słoneczne, zaś dziś duże zegary stanowią ozdobę parków i ogrodów. Dobowy obrót Ziemi wokół własnej osi powoduje, ze Słońce porusza się po niebie ze wschodu na zachód, a cienie przedmiotów zakreślają krzywe zwane hiperbolami. Można obliczyć w jakim położeniu znajdzie się koniec w każdej chwili czasu i na tej podstawie oznakować tarczę zegara słonecznego. Prezentowany zegar należy do grupy zegarów poziomych. Można z niego odczytać godzinę z dokładnością do około 10 minut oraz datę, myląc się najwyżej o kilka dni. Zamówiliśmy słoneczną pogodę!!!

Fizyka na świeżym powietrzu, Renata Purgał, Krzysztof Tabaszewski, wiek: bez ograniczeń , 16 września, godz. 10-15; 17 września, godz. 12-15 , ul. Hoża 69, dziedziniec, pokaz

W czasie imprezy pokażemy liczne atrakcyjne doświadczenia i urządzenia fizyczne, a także spróbujemy wyjaśnić podstawowe prawa fizyki najmłodszym uczestnikom Festiwalu.

W kierunku zegarów idealnych , Czesław Radzewicz , wiek: - , 16 września, godz. 11.30, ul. Hoża 69, sala SDD, wykład

Popularna maksyma: “szczęśliwi czasu nie liczą” nie stosuje się do fizyków. Wprost przeciwnie, fizycy byliby kompletnie szczęśliwi gdyby potrafili mierzyć go z absolutną precyzją. Dlaczego? I co znaczy absolutna precyzja w pomiarze czasu? Między innymi na te pytania postaram się odpowiedzieć w moim wykładzie, który w dużej części poświęcę omówieniu najnowszych konstrukcji wzorców czasu i częstości. W szczególności, opowiem o tzw. optycznych zegarach atomowych, co do których mamy nadzieję, że pozwolą osiągnąć trudną do wyobrażenia dokładność rzędu 10-19 – błąd takiego zegara jest mniejszy niż 1 sekunda w czasie równym czasowi istnienia Wszechświata.

Rejestracja i metody analizy czynności elektrycznej mózgu, Urszula Malinowska, wiek: - , 16, 17 września, godz. 10, 11, 12, 13, 14 , ul. Hoża 69, pokój 233 Pracownia Fizyki Medycznej, Doświadczenia z aktywnym uczestnictwem widzów

Zademonstrowany zostanie pomiar sygnału EEG. Omówione zostaną także podstawy jego powstawania i zmiany pod wpływem wykonywanych czynności. Na przykładzie próby podsłuchania rozmowy w tłumie, zobaczymy jak współczesne metody analizy sygnałów pomagają badać EEG.

Promieniowanie w naszym domu, Izabela Skwira, wiek: - , 17 września, godz. 12.00, ul. Hoża 69, sala Aula, wykład, pokaz

Znaczną część naszego życia spędzamy w budynkach: dom, szkoła, praca. Przebywając we własnym domu chcemy czuć się bezpiecznie. Ukryci przed światem i wszystkimi jego zagrożeniami nie zdajemy sobie sprawy, że jesteśmy “bombardowani” radonem, który przenika do naszych domów z piwnic przez szczeliny w podłogach, instalacje wentylacyjne, itp. Radon jest głównym źródłem promieniowania jonizującego (alfa, beta, gamma), które towarzyszy życiu na Ziemi od samego początku, nie stanowiąc żadnego zagrożenia dla człowieka. Bo czy Matka Natura chciałaby skrzywdzić Nas – swoje dzieci?

Komputery kwantowe, Jacek Szczytko, wiek: , 17 września, godz. 13.00 , ul. Hoża 69, sala SDD, wykład

Czym różni się bit od qubitu i zwykły komputer od komputera kwantowego? Jakie programy będą działały na komputerach kwantowych i jak będzie wyglądał taki komputer?

Nanotechnologie, Jacek Szczytko, wiek: - , 16 września, godz. 14.30 , ul. Hoża 69, sala SDD, wykład

Technologia pozwala tworzyć nano-obiekty. Czy uda się kontynuować dalej trend miniaturyzacji bez wkroczenia w świat zjawisk kwantowych? A może to właśnie zjawiska kwantowe będą podstawa działania przyszłych urządzeń?

Akceleratory dla terapii nowotworowej - mit czy rzeczywistość, Zygmunt Szefliński, wiek: - , 16 września, godz. 10.00, ul. Hoża 69, sala Aula, wykład

Dla terapii nowotworowej powszechnie stosowane są akceleratory elektronowe. Takie akceleratory są obecnie stosowane w polskich klinikach onkologicznych. Bardzo dobre rezultaty terapeutyczne osiąga się dzięki akceleratorom ciężkich jonów. Na wykładzie dowiemy się, dlaczego ciężkie jony tak znakomicie niszczą nowotwory, gdzie w Europie powstają ośrodki terapii ciężkojonowej i kiedy powstaną w Polsce.

Zabawki i fizyka, Magdalena Staszel, Andrzej Gołębiewski, wiek: od 7 lat, 16 i 17 września, godz. 10-14 i 15-18 , ul. Hoża 69, Wystawa interakcyjna

Na kilkunastu stanowiskach ustawione są zabawki fizyczne i proste, atrakcyjne eksperymenty. Prezenterzy wciągają zwiedzających do dyskusji i zabawy. Bawiąc się zabawkami, poznajemy prawa fizyki.

Obserwacja torów cząstek elementarnych w komorze mgłowej , Aleksander Filip Żarnecki, wiek: - , 16 września, godz. 10 – 15, 17 września, godz. 12-15 , ul. Hoża 69, korytarz, pokaz

Goście Festiwalu będą mogli zaobserwować w komorze mgłowej ślady cząstek elementarnych nadlatujących z kosmosu

Graphene – dwuwymiarowy wegiel: animacje krystalizacji, Andrzej Lissowski (Towarzystwo Wolnej Wszechnicy Polskiej), Masza Łomakowa (uczennica Szkoły Muzycznej im. Emila Młynarskiego w Warszawie), wiek: od 4 do 99 , 17 września, godz. 11.00, ul. Hoża 69, sala Aula, wykład, pokaz animacji komputerowych

Graphene - wafer (opłatek) to ogromna, prawie płaska – grubości jednego atomu – cząsteczka zbudowana z atomów węgla. Jej niezwykłe właściwości mogą być wykorzystane miedzy innymi do budowy kwantowych komputerów. Pokażemy animacje możliwych struktur graphene i ich krystalizacji. Zachęcimy do uczestniczenia w rozwijaniu takich animacji przez ciekawe programowanie i piękna matematykę.

Bańkowe wszechświaty: bańki mydlane w obiektywie , S. Betancoura (Universidad Nacional de Colombia), Z. Jaroszewicz (IOS), wiek: , 23 września, godz. 10.00, ul. Hoża 69, sala SDD, pokaz,

Znane każdemu z dzieciństwa mydlane bańki mienią się kolorami. Gdy odpowiednio je oświetlić i sfotografować, tworzą zaskakujące obrazy.

Delta przedstawia – czy umiecie się dziwić ?, Piotr Zalewski, Michal Bluj, Łukasz Gościło, wiek: od 12 lat, 16 i 23 września, godz. 10, 11, 12, 13, 14, ul. Hoża 69, sala SSD, pokaz

Pokazy fizyczne i zaskakujące doświadczenia

Fizyczna piaskownica: czym Jaś się nie pobawi, tego Janek się nie nauczy, Marek Pawłowski, Jacek Rożynek, wiek: od 4 lat, 16, 17 września, godz. 10, 11, 12, 13, ul. Hoża 69, Sala Seminaryjna IPJ, pokaz, wykład

Zabawy fizyczne ukazujące podstawowe prawa przyrody. Nie potrzeba skomplikowanych przyrządów, by poznawać fizykę. Często wystarczy to, co mamy w domu.

Plazma – czwarty stan materii, Marek Rabiński, wiek: - , 23 września, godz. 12.00, ul. Hoża 69, Aula, wykład

Bogato ilustrowany wykład o czwartym stanie materii – plazmie i o tym, jak ją wykorzystujemy.

Nowoczesne metody radioterapii, Anna Wysocka-Rabin, wiek: - , 16 września, godz. 11.00, ul. Hoża 69, sala Aula, wykład

Dowiesz się, jak stosuje się promieniowanie jonizujące do leczenia nowotworów. Poznasz najnowsze techniki i urządzenia, które pozwalają skutecznie napromienić guz, oszczędzając zdrowe tkanki.

Demonstracja pomiaru zapylenia powietrza, B. Mysłek-Lurikainen, H. Trzaskowska, S. Mikołajewski, M. Laskus, wiek: - , 17 września, godz. 13.00, 14.30, ul. Hoża 69, spotkanie przed budynkiem, pokaz, wykład

Oczekując na zebranie pyłu przez urządzenie pomiarowe, dowiesz się o problemach ochrony powietrza i porozmawiasz ze specjalistą o powstawaniu zanieczyszczeń i ich wpływie na zdrowie ludzi i środowisko naturalne.