Obecnie choć nie znamy wszystkich szczegółów procesów fizycznych wierzymy, że struktura aktywnego jądra galaktyki pokazana na Rys. 1 jest poprawna.
Sercem aktywnego jądra galaktyki jest super masywna czarna dziura (masa może osiągać nawet 10^9 M_sol). Jest ona otoczona przez dysk akrecyjny, w którym na skutek odprowadzania momentu pędu na zewnątrz dysku materia stopniowo opada na czarną dziurę. Nie jest do końca jasne jakie procesy odpowiadają za ową utratę momentu pędu. Sądzi się, że są to procesy turbulencji lub lepkości. Dysk jest dominującym źródłem emisji w ultrafiolecie i miękkim promieniowaniu rentgenowskim. Z kolei jasnym źródłem promieniowania radiowego jest bipolarna struga materii wypływająca z centrum. W zależności od typu galaktyki, w którym znajduje się "centralny silnik" może to być bardzo silne źródło jesli galaktyka jest eliptyczna lub słabe gdy bogata w gaz galaktyka spiralna. Charakterystyczną cechą aktywnych jąder galaktyk jest obecność emisyjnych linii widmowych w zakresie optycznym i ultrafioletowym, mogą one być szerokie lub wąskie w zależności od typu obiektu. Szerokie linie emisyjne powstają w obłokach gazu poruszających się z dużymi prędkościami w potencjale grawitacyjnym czarnej dziury (na Rys. 1 są to czarne punkty). Obszar, w którym powstają szerokie linie widmowe może być przesłonięty przez dysk akrecyjny bądź pył, którego rozkład przestrzenny jest przyjmowany jako toroidalny. W znacznych odległościach od płaszczyzny dysku znajdują się obłoki gazu o mniejszych prędkościach, w których produkowane linie widmowe mają mniejszą szerokość.
Powyższy obraz sugeruje, że w zależności od kąta patrzenia na taki układ manifestować się będą różne jego cechy a więc tym samym określać przynależność do poszczególnych klas. Możliwy więc będzie zunifikowany model AGN, gdzie przynależność do poszczególnych klas tłumaczona będzie jako efekt widzenia obiektu pod danym kątem. Jednak należy pamiętać, że ten prosty model "geometryczny" może być w mniejszym lub większym stopniu modyfikowany przez zależność obserwowanych własności tych obiektów od takich parametrów jak: masa czarnej dziury, typ macierzystej galaktyki, czy czarna dziura obraca się, i tym podobne.
Rys. 1 Schematyczny obraz centaralnych obszarów aktywnego jądra gakaktyki. Rysunek zaczerpnięty z pracy Urry i Padovani (1995)
Poniższa tabela (Tab.1) podsumowuje podział Aktywnych Jąder Galaktyk uwzględniając jednocześnie różne aspekty obserwacyjne i fizyczne tych obiektów.
Tab.1 Tabela zaczerpnięta z pracy Urry i Padovani (1995)
Spis powszechny typów:
Galaktyki Seyferta typ I (Sy I) - stosunkowo mała jasność, relatywnie bliskie obiekty, dla których zidentyfikowano galaktykę macierzstą;
radiowo ciche kwazary (QSO)- dużo większa jasność niż w przypadku Sy I; dużo większe odległości, na obrazach nie udaje się zidentyfikować galaktyki macierzystej;
Broad-Lines Radio Galaxies (BLRG) - jak nazwa wskazuje, radiowo głośne galaktyki o stosunkowo małej jasności i szerokich liniach emisyjnych;
Steep Spectrum Radio Quasars (SSRQ) - jak to kwazary, duża jasność, strome kontinuum widma radiowego ;
Flat Spectrum Radio Quasars (FSRQ)- kwazary radiowo głośne o płaskim kontinuum widma radiowego;
Galaktyki Seyferta typ II (Sy II) - radiowo ciche, stosunkowo mała jasność, wąskie linie widmowe;
Narrow-emission-line X-ray Galaxies (NELG) - galaktyki radiowo ciche, wąskie linie emisyjne, jasne w dziedzinie rentgenowskiej;
IRAS AGN - radiowo ciche, większa jasność niż w przypadku galaktyk Seyferta II, duża jasność w zakresie podczerwonym;
Fanaroff-Riley typ I (FR I) - podtyp galaktyk Narrow-Line Radio Galaxies (NLRG) - radiowo głośne, obecość raiowego dżetu, którego spada/zanika w pewnej odległości od centrum; (przykład takiej galaktyki przedstawiony został na górnym panelu Rys. 2)
Fanaroff-Riley typ II (FR II) - podtyp galaktyk Narrow-Line Radio Galaxies (NLRG) - radiowo głośne, dużo jaśniejsze niż FR I, charakteryzuje je obecność silnie skolimowanego dżetu radiowego, oraz gorącej plamy; (dolny panel Rys. 2)
BL Lacertae (BL Lac) - galaktyki o niezwykłych cechach widmowych, radiowo głośne (choć znane są BL Lac radiowo cieche), silne cechy widmowe w emisji bądź absorpcji (typowa szerokość równoważna <5A);
Broad Absorption Line Quasars (BAL) - radiowo ciche, szerokie linie absorpcyje o profilu P-Cygni w zakresie optycznym i ultrafioletowym;
Zarówno QSO jak i FSRQ mogą być widziane pod bardzo małymi kątami i wówczas mają cechy AGN typu 0 czyli ich kontinuum widma przypomina widmo BL Lac. Charakteryzuje je szybka zmienność, bardzo silna i zmienna polaryzacja oraz obecność wypływów o pozornych prędkościach nadświetlnych.
BL Lac + FSRQ (widziane pod małym kątem) = blazary
Rys. 2 Morfologia galaktyk FR I i FR II. Rysunek zaczerpnięty z pracy Urry i Padovani (1995)
